Uobičajno Susreti pozorišta/kazališta počinju izložbama pozorišno-dokumentarnog karaktera kojima se odaje pažnja, ne samo pozorišnoj umjetnosti kao cjelini, nego i pojedincima i institucijama koji su gradili teatarsku umjetnost kroz vrijeme. Razlog za tako nešto nije samo u značaju određenog autora ili protagoniste kazališnog čina, već i jubilarne godine tim povodom.
Takva praksa nije propuštena ni kada su XXXVII Susreti pozorišta/kazališta u pitanju. Deset pozorišno dokumentarnih izložbi o dvanaest autora, reditelja i glumaca čine cjelinu događanja toga tipa i karaktera dvadesete godine trećeg milenijuma.
Značajnom periodu bosanskohercegovačkog kulturnog razdoblja s kraja XIX i početkom XX vijeka posvećena su dokumentarna izričja o začetnicima BH preporoda, koji su svojim djelom razvijali otpor prema tadašnjem tuđinu.
Povod je vijek i po od rođenja Safvet-bega Bašagića (1870-1934), 140 godina od rođenja Huseina Dubravića Đoge (1880-1945) i 75 godina smrti Adem-age Mešića (1868-1945), koji možda u dramološkom smislu i ne bi bili toliko značajni da nije bitan njihov odnos prema tadašnjim društvenim gibanjima.
Tri bitna dramska pisca za južnoslovenski ambijent u dvadesetoj godini trećeg milenijuma imaju određene jubileje. Devet je decenija od rođenja Borislava Pekića (1930-1992) čije zlatno runo dramologije obilježava autorsku tananu dušu u vemenu čuda. Osam je i po decenija od rođenja i Miroslava Jančića (1935-2004) čiji angažovani dramski spisi tvore hroniku BH povijesti u jednom dužem razdoblju. Dvije i po decenije je od smrti dramskog pisca velikih tema Slobodana Selenića (1933-1995) pisca evropske kulture i balkanske zaostalosti kao realistične slike jedne epohe.
Druge dekade trećeg milenijuma je i 110 godina od rođenja, odnosno pola vijeka od smrti Bojana Stupice (1910-1970) arhitekte južnoslovenskog teatra, koji je isto toliko koliko u svojim režijskim postavkama upamćen po osnivanju teatarskih institucija.
Pet je glumačkih veličina sa južnoslovenskog prostora obuhvaćeno pomenutim kazališnim vremeplovom u okviru XXXVII Susreta pozorišta / kazališta BiH.
Kazališni svijet gospodina Fulira iliti Relje Bašića (1930-2017) je prikazan kroz devet decenija od njegovog rođenja.
Nekako se pogodilo da u drugoj deceniji trećeg milenijuma su godišnjice smrti tri glumačke veličine južnoslovenskog glumišta. Decenija i po je od smrti velikana glume radoznalog duha Ljube Tadića (1929-2005) koji je glumački bard istorijskih drama.
Kralja humora i improvizacije Zorana Radmilovića (1933-1985) nema na sceni tri i po decenije, ali sva njegova glumačka lica tužnog komičara i vedrog tragičara žive u sjećanju poklonika teatra.
I dvije i po decenije nema na kazališnim scenama i filmskom platnu glumca starog kova i velikog talenta Mije Aleksića (1923-1995).
Glumačka diva kazališne scene Ena Begović (1960-2000) bi druge dekade trećeg milenijuma napunila šest decenija od rođenja. Ali, iste te godine je i dvije decenije od njene tragične smrti.
Projekti pozorišno-dokumentarnih izložbi u okviru Susreta pozorišta/kazališta su posebni i specifični zato što se njima popunjava deficitarnost sadržaja kojima se ukazuje na kretanja i razvoj teatarske umjetnosti na južnoslovenskom prostoru. Kretanja su to u kazališnom svijetu koja čitav prostor integrišu u jedinstveni pozorišni ili još šire kulturološki prostor.
Pišu: Srđan Vukadinović i Jakov Amidžić
Foto: Dejan Đurković